Trong sản xuất, một dòng sản phẩm thường có nhiều biến thể khác nhau. Với đèn LED, cùng một mẫu đèn pha có thể được cấu hình theo nhiều mức công suất, màu ánh sáng, loại nguồn và thương hiệu linh kiện. Mỗi biến thể lại cần một BOM – định mức nguyên vật liệu phù hợp để phục vụ lập kế hoạch sản xuất, tính giá thành và quản lý tồn kho.
Bài toán đặt ra là: làm thế nào để thiết lập BOM template một lần, sau đó hệ thống có thể tự động tạo BOM chính xác cho từng biến thể thay vì phải khai báo thủ công từng BOM riêng?
Bài viết dưới đây phân tích case study triển khai tính năng thiết lập BOM template trên MBW Next cho doanh nghiệp sản xuất đèn LED HKLED, từ bài toán thực tế, cách hệ thống vận hành đến những lợi ích mang lại.
BOM template là gì và nhu cầu trong ngành sản xuất nói chung
BOM (Bill of Materials) là bảng định mức nguyên vật liệu cần thiết để sản xuất ra một thành phẩm cụ thể, gồm danh sách linh kiện, số lượng và cách lắp ráp. Đây là dữ liệu gốc để hoạch định sản xuất, tính giá vốn và quản lý kho.
BOM template là một lớp thiết kế cao hơn: thay vì tạo BOM cho từng thành phẩm riêng lẻ, doanh nghiệp định nghĩa một “khung công thức” chung áp dụng cho cả một họ sản phẩm có biến thể (product family). Nhu cầu thiết lập BOM template xuất hiện phổ biến ở các ngành có sản phẩm biến thể (variant-based manufacturing) như điện tử, chiếu sáng, nội thất, may mặc kỹ thuật, cơ khí lắp ráp… Điểm chung là: số lượng biến thể tăng theo cấp số nhân (tổ hợp của nhiều thuộc tính), trong khi đội ngũ kỹ thuật không thể mở rộng tương ứng để khai báo BOM thủ công cho từng biến thể mới.
Lấy ví dụ trong ngành đèn LED, BOM template quy định:
- Sản phẩm cần những nhóm nguyên vật liệu nào (vỏ, nguồn, module phát sáng, phụ kiện lắp ráp…).
- Với mỗi nhóm, nguyên vật liệu cụ thể và số lượng được xác định cố định hay phải tra theo quy tắc (rule) dựa trên thuộc tính của biến thể.
Việc sử dụng BOM Template sẽ rút ngắn đáng kể thời gian khai báo, tính toán BOM thủ công cho các biến thể sản phẩm. Đồng thời giúp khả năng vận hành hệ thống quản trị doanh nghiệp như ERP trở nên hiệu quả hơn và hạn chế sai lệch số liệu.
Bài toán trong vận hành sản xuất của doanh nghiệp đèn LED
Với doanh nghiệp sản xuất đèn LED như HKLED, một mẫu đèn pha có thể có nhiều biến thể dựa trên các nhóm thuộc tính khác nhau, chẳng hạn:
- Công suất: 50W, 100W, 200W…
- Màu ánh sáng: trắng, vàng, trung tính…
- Loại nguồn: Done nhỏ, Done Dim 1 cấp…
- Thương hiệu: HKLED hoặc các thương hiệu OEM khác…
Chỉ với 3 mức công suất × 3 màu ánh sáng × 2 loại nguồn × 2 thương hiệu, doanh nghiệp đã có 36 biến thể sản phẩm. Nếu quản lý theo cách truyền thống, phòng kỹ thuật phải tạo tương ứng 36 BOM riêng. Khối lượng này còn tiếp tục tăng khi các bán thành phẩm như Module LED hay Chip LED Module cũng có BOM cấp dưới riêng.
Việc khai báo và quản lý BOM thủ công vì vậy phát sinh ba vấn đề chính:
- Chậm sản xuất khi phát sinh biến thể mới — mỗi tổ hợp thuộc tính mới lại cần tạo thêm một BOM, làm tăng khối lượng thao tác và kéo dài thời gian chuẩn bị dữ liệu sản xuất.
- Khó đảm bảo đồng bộ khi định mức thay đổi — nếu doanh nghiệp thay đổi loại nguyên vật liệu cho một nhóm sản phẩm, bộ phận kỹ thuật phải rà soát và cập nhật hàng loạt BOM liên quan, dễ bỏ sót hoặc sai lệch.
- Phức tạp khi quản lý BOM nhiều cấp — thành phẩm có thể chứa các bán thành phẩm sản xuất nội bộ, trong khi mỗi bán thành phẩm lại có BOM riêng. Toàn bộ cây BOM cần được xác định và tạo đúng thứ tự để đảm bảo cấu trúc sản xuất chính xác.
Đây chính là bài toán mà tính năng thiết lập BOM template trên MBW Next được nâng cấp để giải quyết: giảm khai báo lặp lại, tự động hóa việc xác định BOM theo từng biến thể và hỗ trợ quản lý cấu trúc BOM nhiều cấp.
Giới thiệu về tính năng thiết lập BOM template trên MBW Next
Tính năng thiết lập BOM template là một nâng cấp của MBW Next được phát triển và mở rộng trong quá trình triển khai thực tế cho HKLED, nhằm giải quyết bài toán quản lý BOM cho các dòng sản phẩm có nhiều biến thể.
Về bản chất, đây là cơ chế “công thức động”: doanh nghiệp chỉ cần thiết lập một cấu trúc BOM chung cho Item Template, sau đó hệ thống dựa trên thuộc tính của từng biến thể để xác định nguyên vật liệu và số lượng phù hợp. Nhờ đó, một lần thiết lập ban đầu có thể được sử dụng để tạo BOM cho nhiều biến thể sản phẩm khác nhau.
Cụ thể, tính năng cho phép doanh nghiệp thực hiện 4 nghiệp vụ:
- Thiết lập một lần cấu trúc thành phần BOM cho một dòng sản phẩm, thay vì khai báo lặp lại cho từng biến thể.
- Xây dựng BOM Rule để xác định nguyên vật liệu và số lượng theo các thuộc tính của từng Item Variant.
- Tự động phân tích và tạo cây BOM nhiều cấp, bao gồm cả các bán thành phẩm có BOM riêng.
- Kiểm tra và tạo lại BOM khi cấu hình thay đổi, giúp BOM đang sử dụng luôn bám theo BOM Template và BOM Rule hiện hành.
Có thể hiểu ngắn gọn, tính năng thiết lập BOM template trên MBW Next giúp chuyển cách quản lý từ tạo tay BOM riêng cho từng biến thể, sang thiết lập cấu trúc và quy tắc BOM, sau đó hệ thống sẽ tự xác định BOM phù hợp.
Giao diện BOM template trên phần mềm MBW Next
Cách sử dụng BOM template sinh BOM biến thể tự động trên MBW Next
Dưới đây là 5 bước để thiết lập và sử dụng tính năng BOM template trên MBW Next giúp sinh BOM biến thể tự động mà người dùng không cần nhập tay và khai báo thủ công như khi dùng các phần mềm khác. .
Bước 1: Phân loại mặt hàng và khai báo thuộc tính biến thể
Trước khi thiết lập BOM, doanh nghiệp cần phân loại các loại mặt hàng trên hệ thống vào 3 nhóm:
- Mặt hàng Template: mặt hàng cha, dùng để khai báo các thuộc tính có thể tạo ra biến thể. Ví dụ Item Template “Đèn pha” có các thuộc tính như công suất, màu ánh sáng, loại nguồn, thương hiệu.
- Mặt hàng biến thể: được sinh ra từ Item Template, mang các giá trị thuộc tính cụ thể và được đánh dấu là “Variant of” Item cha.
- Mặt hàng không có biến thể: mặt hàng thông thường, không tham gia cơ chế sinh Variant.
Mỗi thuộc tính có thể chứa nhiều giá trị. Chẳng hạn, thuộc tính Công suất có thể gồm 50W, 100W, 200W… Đây chính là dữ liệu đầu vào để BOM Rule xác định nguyên vật liệu phù hợp cho từng biến thể ở các bước tiếp theo.
Bước 2: Xây dựng danh mục Thành phần BOM dùng chung
BOM Component – thành phần BOM là danh mục các nhóm thành phần/ cấu kiện/ nguyên vật liệu thường sử dụng để sản xuất ra sản phẩm hoàn chỉnh Tùy ngành hàng sản xuất khác nhau, doanh nghiệp có thể tự khai báo danh mục này trên hệ thống MBW Next.
Ví dụ với đèn LED có thể gồm:
- Nguồn;
- Vỏ đèn pha;
- Module LED;
- Ốc vít;
- Dây điện;
- Tản nhiệt Module;
- Lens;
- Gioăng cao su;
- Chip LED Module.
BOM Component chưa phải là mã nguyên vật liệu cụ thể. Nó đóng vai trò như một tên nhóm thành phần, giúp doanh nghiệp chuẩn hóa cấu trúc BOM trước khi xác định Item thực tế và số lượng sử dụng. Danh mục này được tạo độc lập và có thể tái sử dụng khi xây dựng các BOM Template khác nhau.
Bước 3: Thiết lập BOM Template và BOM Rule cho từng thành phần
Đây là bước quan trọng nhất để thiết lập BOM template. Với mỗi Item Template, doanh nghiệp tạo một BOM Template và khai báo các thành phần cần có. Mỗi BOM Component được thiết lập theo một trong hai cách:
- Cố định: sử dụng một Item và số lượng xác định, không phụ thuộc vào biến thể. Ví dụ Ốc vít luôn dùng 3 cái hoặc Dây điện luôn dùng một số lượng cố định.
- Theo Rule: Item hoặc số lượng không được gán cố định mà sẽ được xác định theo các thuộc tính của Item Variant.
BOM Rule là nơi định nghĩa logic lựa chọn cho các thành phần “Theo Rule”. Ví dụ:
- Công suất = 200W → sử dụng 4 Nguồn;
- Công suất = 50W → sử dụng 1 Nguồn.
MBW Next cũng bổ sung nút “Tạo Rule” ngay trên từng dòng thành phần. Khi người dùng nhấn nút, hệ thống hiển thị popup chứa các thuộc tính và giá trị thuộc tính của Item cha để lựa chọn những tổ hợp có thể dùng chung một loại nguyên vật liệu.
Ví dụ, biến thể 200W – ánh sáng vàng và 200W – ánh sáng trắng có thể cùng sử dụng Nguồn 50W. Sau khi lựa chọn, thông tin được chuyển sang phần Công thức Thành phần để hình thành các Rule tương ứng.
Chức năng này của MBW Next giúp doanh nghiệp không phải khai báo lại nguyên vật liệu cho từng SKU riêng lẻ mà chỉ cần thiết lập quy tắc một lần cho các nhóm biến thể có cùng logic sản xuất.
Bước 4: Tự động phân tích và tạo cây BOM nhiều cấp
Trong thực tế, một sản phẩm đèn LED không chỉ gồm nguyên vật liệu mua ngoài mà còn có thể chứa nhiều bán thành phẩm sản xuất nội bộ. Mỗi bán thành phẩm lại tiếp tục có BOM riêng.
Trong case HKLED, cấu trúc có thể được hiểu như sau:
Đèn pha-200W-Tr-DN-HKLED
→ Module LED-Tr-Led Philips
→ Chip LED Module-Tr-Led Philips
Trong đó, Module LED là bán thành phẩm có BOM riêng; bên trong Module LED lại chứa Chip LED Module, cũng là một bán thành phẩm có BOM riêng.
Khi tạo BOM, MBW Next tiếp tục kiểm tra từng Item trong cấu trúc. Nếu Item đó có BOM Template riêng, hệ thống tiếp tục phân tích xuống cấp dưới cho đến khi gặp Item không còn BOM Template.
Sau khi xác định đầy đủ cây BOM, hệ thống tạo BOM theo nguyên tắc:
BOM cấp con trước → BOM cấp cha sau.
Ví dụ:
- Chip LED Module;
- Module LED;
- Đèn pha hoàn chỉnh.
Nguyên tắc này đảm bảo BOM cấp cha có thể tham chiếu chính xác đến các bán thành phẩm được tạo ở cấp dưới.
Bước 5: Tạo và kiểm tra BOM tự động ngay trên Kế hoạch sản xuất
Sau khi BOM Template và BOM Rule đã được cấu hình, người lập kế hoạch không cần tự tạo từng BOM thủ công.
Tại màn hình Kế hoạch sản xuất, MBW Next bổ sung nút “Tạo BOM tự động” cho từng Item cần sản xuất. Khi người dùng thực hiện chức năng này, hệ thống lần lượt:
- Kiểm tra BOM Default hiện tại của Item.
- Nếu đã có BOM, đối chiếu toàn bộ cây BOM với BOM Template và BOM Rule hiện hành.
- Nếu BOM vẫn hợp lệ, tiếp tục sử dụng BOM cũ và không tạo mới.
- Nếu BOM chưa tồn tại hoặc không còn phù hợp, hệ thống xác định Item cha, đọc thuộc tính Variant và áp dụng BOM Rule để tìm đúng nguyên vật liệu.
- Tiếp tục phân tích các bán thành phẩm có BOM Template để xác định toàn bộ cây BOM cần tạo.
- Tạo BOM lần lượt từ cấp thấp nhất lên cấp cao nhất.
- Sau khi hoàn tất, BOM mới được đặt làm BOM Default, thay thế trạng thái Default của BOM cũ.
Cơ chế này giúp doanh nghiệp vừa tự động hóa việc tạo BOM cho từng biến thể, vừa tránh sử dụng định mức lỗi thời khi quy tắc sản xuất thay đổi.
Lợi ích của tính năng thiết lập BOM template cho doanh nghiệp sản xuất
BOM template là một trong các nâng cấp quan trọng mà MBW Next đã thực hiện cho dự án HKLed.
Tính năng thiết lập BOM template giúp doanh nghiệp giảm đáng kể khối lượng cấu hình BOM thủ công, đồng thời tạo nền tảng để mở rộng danh mục sản phẩm khi số lượng biến thể ngày càng lớn.
So với cách quản lý thủ công hoặc các phần mềm cơ bản khác, MBW Next mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp:
- Rút ngắn thời gian đưa biến thể mới vào sản xuất: doanh nghiệp chỉ cần thiết lập cấu trúc BOM Template và các BOM Rule dùng chung, thay vì tạo lại toàn bộ BOM cho từng mã sản phẩm.
- Giảm thao tác khai báo BOM lặp lại: hạn chế khối lượng công việc thủ công cho bộ phận kỹ thuật
- Hạn chế sử dụng BOM lỗi thời, đảm bảo BOM sản xuất luôn chính xác và phù hợp.
- Quản lý hiệu quả BOM nhiều cấp
- Giảm rủi ro sai sót trong dữ liệu định mức: nguyên vật liệu và số lượng được xác định theo cấu trúc và Rule đã thiết lập, giúp việc tạo BOM nhất quán hơn so với nhập liệu thủ công từng sản phẩm.
BOM template là tính năng quan trọng và hữu ích với các doanh nghiệp sản xuất có mô hình nhiều dòng sản phẩm và biến thể. Thay vì mỗi một biến thể lại phát sinh thêm một BOM riêng lẻ, doanh nghiệp chỉ cần tạo BOM template chung cho một dòng sản phẩm, thiết lập quy tắc ban đầu và để hệ thống tự động sinh BOM chính xác.
Kết luận
Với doanh nghiệp sản xuất có danh mục sản phẩm nhiều biến thể, việc quản lý BOM theo từng mã riêng lẻ sẽ ngày càng tốn thời gian, khó đồng bộ và dễ phát sinh sai sót khi quy tắc sản xuất thay đổi.
Nâng cấp thiết lập BOM template trên MBW Next giúp giải quyết bài toán này bằng cách chuẩn hóa cấu trúc BOM, thiết lập quy tắc lựa chọn nguyên vật liệu theo từng biến thể và tự động tạo cây BOM nhiều cấp khi cần. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể thao tác khai báo thủ công, kiểm soát định mức chặt chẽ hơn và sẵn sàng mở rộng danh mục sản phẩm mà không làm tăng tương ứng khối lượng vận hành.
Liên hệ MBW Next để tham khảo chi tiết hơn về hệ thống và giải pháp.
